Tekstversie techniek bij de marine

Op techniekbijdemarine.nl ervaar je hoe groot de techniek van de Koninklijke Marine is.

Hr. Ms. Tromp F803 is een luchtverdedigings- en commandofregat. Het schip is 144 meter lang en heeft een maximumsnelheid van dertig knopen.

De SMART-L

Zie je een luchtverdedigings- en commandofregat van de Marine? Dan kun je de SMART-L niet missen. Behalve een imposant uiterlijk, heeft de radar ook een groot bereik. De radar heeft namelijk een bereik van meer dan vierhonderd kilometer. Het is de belangrijkste sensor aan boord van een luchtverdedigings- en commandofregat. Radar is een Engels woord en staat voor Radio Detection And Ranging. Dit betekent het opsporen en de afstand bepalen tot een object, door gebruik te maken van radiogolven. De afstand tussen de radar en het doel wordt berekend door het tijdsverschil tussen het moment van uitzenden en ontvangen.

De SMART-L is één van de beste radars ter wereld. SMART-L staat voor Signaal Multibeam Acquisition Radar for Targeting – L Band. Tegenwoordig ook wel d-band genoemd. Het is de belangrijkste sensor van een luchtverdedigings- en commandofregat. De SMART-L is namelijk een zoekradar die objecten op zeer grote afstand kan ontdekken. Objecten die de SMART-L ziet, kunnen zelfs ballistische raketten buiten de dampkring zijn. Zo bleek in 2006, tijdens een test bij Hawaï met Hr. Ms. Tromps. “Ik kan niet meer onder de indruk zijn dan nu. Dit is klasse”, zei de Amerikaanse verbindingsofficier Richard Thompson na de praktijktest. De Amerikaanse marine beschikt niet over een dergelijke radar als de SMART-L. De SMART-L heeft een elevatiebereik van nul tot zeventig graden. De radar kan duizend lucht- en honderd oppervlaktecontacten volledig automatisch opsporen en volgen. Het bereik van de SMART-L is vierhonderdvijftig kilometer, maar met de Extended Long Range modificatie kan het bereik verlengd worden naar tweeduizend kilometer. Wanneer je de SMART-L bij Den Helder aanzet, zie je de vliegtuigen bij Frankrijk op de radar. In de Commandocentrale worden alle signalen gecontroleerd.

Aan de buitenkant is het moeilijk te zien, maar in de SMART-L zit veel techniek verborgen. In tegenstelling tot een normale antenne, werkt de SMART-L niet met een hydraulisch platform. De ontvangst- en zendbundels worden volledig elektronisch gestabiliseerd ter compensatie van het bewegen van het schip. Informatie over deze schommelingen gaan via allerlei sensoren en systemen naar de video processor kabinetten van de SMART-L. Deze kabinetten berekenen hoe de SMART-L via fase draaiing de radarzendbundel kan corrigeren, waardoor de SMART-L zelfs op een woeste zee ingezet kan worden.

Technische Dienst en Wapentechnische Dienst

De Technische Dienst is verantwoordelijk voor het onderhoud van het apparatuur. Elke ochtend krijgt het technisch personeel een briefing in de Technische Centrale, waarna het team aan de slag gaat in één van de werkplaatsen. Alle faciliteiten zijn aanwezig, je kan lassen, slijpen, draaien, boren en nog veel meer. Je kunt zelfs les krijgen van technische professionals.

In de Commandocentrale ben je als Systeem Verantwoordelijk officier, de opzichtmanager van de Wapentechnische Dienst, verantwoordelijk voor het onderhoud en inzet van de wapens aan boord. Je fungeert als aanspreekpunt bij storingen. Je gaat langs bij de collega’s -  die werken bij de navigatieradars - wanneer er een probleem is. Je krijgt hier een duidelijk beeld van wat het probleem is. Daarna informeer je de buitenwereld en vraag je ondersteuning aan. Het unieke is dat je werkt met de meest moderne en geavanceerde apparatuur en daarnaast is het een uitdaging dat je leiding geeft aan de mensen die het apparatuur onderhouden. Voorbeelden van wapens aan boord zijn: de goalkeeper (snelvuurkanon), het scheepskanon en ballistische raketten.

De gasturbine

Varen met een Rolls Royce? Dat kan alleen bij de Marine. De Rolls Royce gasturbine is een apparaat waarin een aantal energieomzettingen plaatsvindt. De energieomzettingen zetten chemische energie om in een andere vorm van energie, bijvoorbeeld kinetische energie, warmte of elektriciteit. Als matroos of korporaal Technische Dienst werk je niet alleen met de gasturbine, maar ook met andere voortstuwingssystemen, zoals de dieselmotoren.

Een gasturbine bestaat uit drie hoofdonderdelen, namelijk de compressor, de verbrandingskamer en de turbine. De compressor comprimeert de aangezogen lucht. In de verbrandingskamer wordt deze gecomprimeerde lucht vervolgens verbrand. Het gas wat hierdoor ontstaat, verspreidt zich in de turbine. Doordat het gas continu van richting verandert, duwt het gas de turbineschoepen vooruit. Hierdoor ontstaat mechanische energie, waarmee de rotor van de turbine gaat draaien. Zo kan een fregat dus extra knopen maken.

Het vermogen is de maximale energie die een gasturbine per seconde kan produceren. Hoe groot dat is, wordt onder andere bepaald door de constructie, afstelling en kwaliteit van de brandstof. Vroeger werd het vermogen uitgedrukt in paardenkracht, maar tegenwoordig wordt wereldwijd de term watt gebruikt. De gasturbines aan boord van een fregat van de Koninklijke Marine hebben een maximaal vermogen van 12,75 megawatt. Dat is meer dan 17.000 pk.

Technische Dienst

Bij de Technische Dienst ben je verantwoordelijk voor het onderhoud, de reparaties en het toezicht van de voortstuwingssystemen. Je bent de drijvende kracht van het schip.
Op een schip zijn meerdere technische teams met verschillende taken bezig. Er is altijd iemand die een oogje in het zeil houdt. Dit heet wachtlopen en het betekent dat je de systemen vanuit de Technische Centrale in de gaten houdt.

Active Phased Array Radar

Een technisch systeem als de APAR is een echte eyecatcher. De multifunctionele radar is het hoogste punt van het schip. APAR staat voor Active Phased Array Radar. De multifunctionele APAR kan maximaal zestien taken tegelijkertijd uitvoeren. Behalve het detecteren en tracken van vijandelijke doelen, ondersteunt de radar ook eigen raketten tijdens hun inzet. Het hoofd schakelbord verwerkt alle data die de APAR ontvangt. Daarom wordt het hoofdschakelbord goed in de gaten gehouden.

De APAR maakt gebruik van Missile Guidance Support. Dat betekent dat de radar zowel vijandelijke doelen als eigen raketten in kaart brengt. Door vijandelijke doelen in een vroeg stadium in beeld te krijgen, heeft de Commandocentrale genoeg tijd om na te denken over een tegenaanval. Wanneer het tegengeluid een eigen raket is, zal de APAR uitrekenen op welk moment deze het beste afgevuurd kan worden.

Een schip van de Koninklijke Marine vaart de hele wereld over. Je krijgt dus te maken met verschillende weersomstandigheden. Aangezien de APAR altijd moet werken, is er een ingenieus systeem ingebouwd. De Clutter Map is een soort geavanceerde weerkaart. De software filtert signalen die storing bij APAR kunnen veroorzaken. In de Commandocentrale kun je precies zien waar de storing vandaan komt, van het regen, land of van een radar van een vijandelijk schip.  Het onderhoud van de APAR is technisch werk van de Wapentechnische Dienst.

Een marineschip wordt voorzien van stroom door de dieselgeneratoren. Als korporaal van de Technische Dienst ben je verantwoordelijk voor een aantal procedures, zoals de ademluchtprocedure. Ook heb je bij de Technische Dienst te maken met de drie koudwater-makers. Het koelwater is onder andere bedoeld voor de airco en de APAR. Bij inslag van een raket met als gevolg leidingbreuk, kan het water worden omgeleid en zo bij de APAR worden gebracht.

Dieselgeneratoren

Dieselgeneratoren wekken energie op en voorzien daarmee het hele schip van elektriciteit. Voor echte power moet je in de machinekamer zijn. Daar liggen de meest krachtige dieselgeneratoren. Een dieselgenerator van een luchtverdedigings- en commandofregat heeft een vermogen van 1900 kilowatt, oftewel 2548 pk en levert zesduizend volt wisselspanning. Een dieselgenerator wordt gebruikt op plaatsen waar geen of onvoldoende elektrisch vermogen beschikbaar is. Een schip op zee is misschien wel het beste voorbeeld. De stroom die de dieselgenerator opwekt, wordt gebruikt voor technische systemen, lichtinstallaties en computers. Een dieselmotor is een zuigermotor die werkt met zelfontbranding. De lucht die nodig is voor de verbranding, wordt eerst door de zuiger in de cilinder gecomprimeerd. Vervolgens wordt de brandstof ingespoten. De lucht die door het samenpersen sterk verhit is, doet de brandstof spontaan ontbranden en zet de dieselgenerator in werking.

Technische Centrale

De technische installaties aan boord van een marineschip worden bediend en bewaakt vanuit de Technische Centrale. Hier is alle belangrijke informatie, zoals temperatuur en druk, te zien op beeldschermen. Wanneer de dieselgenerator gestart of gestopt moet worden, kan de Technische Dienst hier ook start- of stopcommando’s doorgeven in het computersysteem. De witte pakken die we soms dragen noemen we anti-flash. Deze pakken zijn brandwerend en worden alleen gebruikt wanneer er dreiging is van bijvoorbeeld een vijandelijke aanval en wordt gedragen tijdens oefeningen.

Technische Dienst

De Marine, je moet het maar kunnen. Niet alleen op het gebied van techniek. Na een periode van hard werken aan boord, stap je van boord en verken je de havens. Je bezoekt steden en hangt de toerist uit. Bij de Technische Dienst is het belangrijk dat je een technische vooropleiding hebt gedaan. Je steekt de handen uit de mouwen en ziet ook wat van de rest van de wereld. Als Ondergeschikt Hoofd Technische Dienst heb je de leiding in de Technische Centrale.

Vertical Launch System
Een Vertical Launch System is een raketlanceerinstallatie die op een aantal fregatten van de Koninklijke Marine aanwezig is. Een Vertical Launch System vuurt gigantische Standard Missile-2 raketten af. Bij een lancering mag niemand op het dek staan. In de canisters in de Vertical Launch System–ruimte staan raketten van wel zes meter lang. Nadat de APAR een vijandelijk doel heeft gesignaleerd, kan de SM-2 worden afgevuurd. De hitte en het geluid die daarbij vrijkomen, zijn levensgevaarlijk. Behalve ondersteuning vanuit de APAR, heeft SM-2 zelf ook een radar. Nadat de raket verticaal uit het schip geschoten wordt, draait hij zich automatisch richting het vijandelijk doel en schakelt het uit. Niet alleen voor, maar ook na de lancering, houden de SMART-L en de APAR alles goed in de gaten.

Technische Dienst en Wapentechnische Dienst
Als officier heb je naast je hoofdfunctie ook nevenfuncties, zoals het toezicht houden op de veiligheid tijdens schietoefeningen. Je bent op dat moment officier belast met de leiding, ook wel OBL genoemd.

Goalkeeper

De Goalkeeper is een Nederlands verdedigingssysteem tegen vijandelijke raketten. De Goalkeeper is gemaakt om luchtdoelen, die door alle lagen van de verdediging komen, op het laatste moment uit te schakelen. Behalve raketten, kan het snelvuurkanon ook vliegtuigen en zelfs granaten uitschakelen. Het is het laatste redmiddel van een schip. ‘Gatling gun’ betekent machinegeweer. Het verschil met een machinegeweer is dat de goalkeeper geen mensenhanden nodig heeft. Het systeem werkt volledig automatisch. Uiteraard moet het snelvuurkanon wel regelmatig gecontroleerd en schoongemaakt worden. Zowel het kaliber (30mm) als het snelvuurkanon (4200 schoten per minuut) bieden voldoende garantie om een vijandelijke raket niet alleen te raken, maar ook daadwerkelijk uit te schakelen.

Verschillende hightech onderdelen maken de Goalkeeper tot een krachtig wapen. Bovenop de Goalkeeper zit een langwerpige roterende radar. Deze is altijd op zoek naar een doelwit. Als er eenmaal een doelwit ontdekt is, dan houdt de ronde schotelantenne het doel in de gaten. Doordat deze onderdelen goed op elkaar afgestemd zijn, wordt het maximale bereikt. De Goalkeeper wordt ook wel een autonoom wapen genoemd. Autonoom betekent dat het wapen zelfstandig werkt en kan vuren.

Wapentechnische Dienst

Een korporaal Wapentechnische Dienst onderhoudt de wapensystemen, zoals de Goalkeeper. Je werkt ook mee met het laden van de systemen en zorgt ervoor dat alle systemen schietgereed zijn.